8 Gezondheidsvoordelen van vasten | Onderschreven door de wetenschap
08 augustus 2020 
in Vasten
10 min. leestijd

8 Gezondheidsvoordelen van vasten | Onderschreven door de wetenschap

Ondanks de recente stijging in populariteit, is vasten een praktijk die eeuwen teruggaat en een centrale rol speelt in veel culturen en religies. Vasten wordt gedefinieerd als ‘de onthouding van alle of sommige voedingsmiddelen of dranken gedurende een bepaalde periode’.

Er zijn veel verschillende manieren om te vasten, waarbij de meeste soorten vasten tussen de 24-72 uur worden uitgevoerd. Intermittent vasten omvat de afwisseling tussen perioden van eten en vasten. Vaak wordt er gekozen voor een ritme 16:8, waarbij er gedurende 8 uur wordt gegeten en gedurende 16 uur niet.

Het is aangetoond dat vasten vele gezondheidsvoordelen heeft, van gewichtsverlies tot een betere hersenfunctie.

Hier vind je 8 gezondheidsvoordelen van vasten – onderschreven door de wetenschap.

Gezondheidsvoordeel #1: Bevordert de bloedsuikerspiegel door de insulineresistentie te verminderen

Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat vasten de bloedsuikerspiegel kan verbeteren. Dit zou vooral nuttig zou kunnen zijn voor mensen met (een verhoogd risico op) diabetes type 2.

Een studie bij 10 mensen met diabetes type 2 toonde aan dat kortdurend intermittent vasten de bloedsuikerspiegel aanzienlijk verlaagde (1).

Ondertussen bleek uit een andere review dat zowel intermitterend vasten als vasten om de dag even effectief waren als het beperken van de calorie-inname bij het verminderen van insulineresistentie (2).

Een afnemende insulineresistentie kan de gevoeligheid van het lichaam voor insuline verhogen. Hierdoor kan de glucose uit de bloedbaan efficiënter naar cellen getransporteerd worden.

In combinatie met de eventuele verlaging van de bloedsuikerspiegel door vasten, kan dit helpen om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Hiermee voorkom je pieken en dalen in bloedsuikerspiegel.

Houd er wel rekening mee dat de invloed van vasten op de bloedsuikerspiegel verschillend kan zijn voor mannen en vrouwen. Zo toonde een kleine studie van drie weken aan dat vasten om de dag de bloedsuikerspiegel bij vrouwen wel verbeterde, maar waren er bij mannen geen effecten zichtbaar (3).

Intermitterend vasten en afwisselend vasten kunnen de bloedsuikerspiegel helpen verlagen en de insulineresistentie verminderen, maar kunnen mannen en vrouwen anders treffen.

Gezondheidsvoordeel #2: Bevordert een betere gezondheid door ontstekingen te bestrijden

Een acute ontsteking is een gezond proces is dat wordt gebruikt om infecties te bestrijden. Echter, zodra een ontsteking chronische wordt, kunnen er ernstige gevolgen ontstaan voor je gezondheid.

Onderzoek toont aan dat deze ontstekingen een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van chronische aandoeningen, zoals hartaandoeningen, kanker en reumatoïde artritis (4).

Sommige onderzoeken hebben aangetoond dat vasten de ontstekingswaarden kan helpen verminderen. Op deze manier kan het een betere gezondheid kan bevorderen. Zo toonde een studie onder 50 gezonde volwassenen aan dat intermittent vasten gedurende een maand de ontstekingswaarden significant verlaagde (5).

Een andere kleine studie ontdekte hetzelfde effect wanneer mensen een maand lang 12 uur per dag vastten (6). Bovendien ontdekte een dierstudie dat het volgen van een zeer caloriearm dieet gunstig was bij de behandeling van multiple sclerose (7).

Sommige onderzoeken hebben aangetoond dat vasten verschillende ontstekingswaarden kan ontsteking verminderen. Ook kan het van waarden zijn bij de behandeling van ontstekingsaandoeningen, zoals multiple sclerose.

Gezondheidsvoordel #3: Kan de gezondheid van het hart verbeteren door verbetering van de bloeddruk, triglyceriden en cholesterolwaarden 

Hart- en vaatziekten worden wereldwijd beschouwd als de belangrijkste doodsoorzaak. In 2018 werden in Nederland 24,6% van de sterfgevallen veroorzaakt door hart- en vaatziekten (8).

Het veranderen van de leefstijl is een van de meest effectieve manieren om het risico op hart- een vaatziekten te verminderen. Sommige onderzoeken hebben aangetoond dat vasten vooral gunstig kan zijn als het gaat om de gezondheid van het hart. Een kleine studie toonde aan dat acht weken lang om de dag vasten het niveau van ‘slecht’ LDL-cholesterol en bloedtriglyceriden met respectievelijk 25% en 32% verlaagde (9).

Een andere studie bij 110 zwaarlijvige volwassenen toonde aan dat drie weken vasten onder medisch toezicht de bloeddruk significant verlaagde. Ook daalde de triglycerideniveaus, het totaal cholesterol en het LDL-cholesterol (10).

Bovendien associeerde een studie onder 4.629 mensen dat vasten zowel voor een lager risico op coronaire hartziekte als op diabetes zorgt. Beide zijn belangrijke risicofactoren voor hart-en vaatziekten (11).

Vasten is in verband gebracht met een lager risico op coronaire hartziekten. Het kan helpen de bloeddruk, triglyceriden en cholesterol te verlagen.

Gezondheidsvoordeel #4: Kan de hersenfunctie versterken en degeneratieve hersenaandoeningen voorkomen

Onderzoek over vasten beperken zich meestal tot dieronderzoek. Verschillende van deze onderzoeken hebben aangetoond dat vasten een krachtig effect kan hebben op de gezondheid van de hersenen. Dit geeft goede hoop voor vergelijkbare effecten bij mensen.

Zo toonde een studie bij muizen aan dat intermittent vasten gedurende 11 maanden zowel de hersenfunctie als de hersenstructuur verbeterde (12).

Andere dierstudies hebben gemeld dat vasten de gezondheid van de hersenen kan beschermen. Ook kan het de aanmaak van zenuwcellen verhogen, waardoor cognitieve functies worden verbeterd (13, 14).

Omdat vasten ook kan helpen bij het verlichten van ontstekingen, kan het ook helpen bij het voorkomen van degeneratieve aandoeningen van de hersenen. Met name studies  bij dieren suggereren dat vasten kan beschermen tegen de ziekte van Alzheimer en Parkinson (15, 16). Daarnaast kan vasten het verloop van deze aandoeningen verbeteren.

Er zijn echter meer studies nodig om de effecten van vasten op de hersenfunctie bij mensen te evalueren.

Dierstudies tonen aan dat vasten de hersenfunctie kan verbeteren. Ook kan het de synthese van zenuwcellen verhogen en bescherming bieden tegen degeneratieve hersenaandoeningen, zoals de ziekte van Alzheimer en Parkinson.

Gezondheidsvoordeel #5: Helpt bij het afvallen door de calorie-inname te beperken en de stofwisseling te stimuleren

Veel mensen  beginnen met vasten, omdat ze willen afvallen. En er is goede reden om aan te nemen dat vasten daarvoor de juiste aanpak is, mits gedegen uitgevoerd. In theorie zorgt vasten voor een vermindering van de inname van calorieën. Dit kant na verloop van tijd kan leiden tot gewichtsverlies.

Sommige onderzoeken hebben ook aangetoond dat kortdurende vasten het metabolisme kan verhogen. Dit zou het gewichtsverlies kunnen versterken (17).

Eén review toonde zelfs aan dat vasten gedurende de hele dag het lichaamsgewicht met wel 9% kan verminderen. Ook kan het lichaamsvet aanzienlijk verminderen gedurende 12–24 weken (18).

Een andere review wees uit dat intermittent vasten gedurende 3-12 weken even effectief was bij het verliezen van gewicht als een aanhoudende beperking van calorieën. Deelnemers verloren tot 8% lichaamsgewicht en 16% vetmassa. Bovendien bleek vasten effectiever te zijn dan caloriebeperking bij het verlagen van het vetpercentage en tegelijkertijd het behoud van spierweefsel(19).

Vasten kan het metabolisme verhogen en helpen om spierweefsel te behouden om lichaamsgewicht en lichaamsvet te verminderen.

Gezondheidsvoordeel #6: Verhoogt de aanwezigheid van groeihormoon, die essentieel is voor groei, metabolisme, gewichtsverlies en spierkracht

Menselijk groeihormoon (ook wel afgekort als GH of HGH) is een hormoon dat centraal staat in veel aspecten van je gezondheid. Onderzoek toont aan dat dit belangrijke hormoon betrokken is bij groei, metabolisme, gewichtsverlies en spierkracht (20, 21, 22, 23).

Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat vasten van nature de HGH-waarden kan verhogen. Een studie bij 11 gezonde volwassenen toonde aan dat 24 uur vasten de HGH-waarden significant verhoogde (24).

Een andere kleine studie onder negen mannen ontdekte dat vasten van slechts twee dagen leidde tot een vijfvoudige toename van de snelheid waarmee HGH wordt geproduceerd (25).

Bovendien kan vasten helpen om de bloedsuikerspiegel en insulinespiegels gedurende de dag stabiel te houden. Dit kan de niveaus van HGH verder optimaliseren. Sommige onderzoeken hebben aangetoond dat een aanhoudende verhoogde insulinespiegels de HGH-spiegels kan verlagen (26).

Studies tonen aan dat vasten de niveaus van menselijk groeihormoon (HGH) kan verhogen, een belangrijk eiwithormoon dat een rol speelt bij groei, metabolisme, gewichtsverlies en spierkracht.

Gezondheidsvoordeel #7: Kan veroudering vertragen en de levensduur verlengen

Verschillende dierstudies hebben veelbelovende resultaten opgeleverd over de mogelijke levensduurverlengende effecten van vasten. In één onderzoek waar ratten om de dag vastten, was een vertraagde veroudering zichtbaar. Ook leefden deze ratten 83% langer dan ratten die niet vastten (27).

Andere dierstudies hebben tevens aanwijzingen gegeven dat vasten effectief zou kunnen zijn bij het verhogen van de levensduur en overlevingskansen (28, 29, 30).

De huidige onderzoeken zijn echter nog steeds beperkt tot dierproeven. Verdere studies zijn nodig om te begrijpen hoe vasten de levensduur en veroudering van mensen kan beïnvloeden.

Dierstudies hebben aangetoond dat vasten veroudering kan vertragen en de levensduur kan verlengen, maar menselijk onderzoek ontbreekt nog.

Gezondheidsvoordeel #8: Kan helpen bij de preventie van kanker en kan de effectiviteit van chemotherapie vergroten

Dier- en reageerbuisstudies laten zien dat vasten de behandeling en preventie van kanker ten goede kan komen. Uit een onderzoek bij ratten bleek zelfs dat vasten om de dag de tumorvorming blokkeerde (31).

Evenzo toonde een reageerbuisstudie aan dat het blootstellen van kankercellen aan verschillende vastencycli even effectief was als chemotherapie bij het vertragen van tumorgroei. Daarnaast verhoogde de effectiviteit van chemotherapie op de vorming van kanker (32).

Helaas is ook hier het meeste onderzoek beperkt tot het meten van de effecten van vasten bij dieren en cellen in reageerbuizen. Ondanks deze veelbelovende bevindingen zijn er aanvullende studies nodig om te kijken hoe vasten de ontwikkeling en behandeling van kanker bij mensen kan beïnvloeden.

Sommige dier- en reageerbuisstudies suggereren dat vasten de ontwikkeling van tumoren kan blokkeren en de effectiviteit van chemotherapie kan verhogen.

Ben je overtuigd en wil je beginnen met vasten? In dit artikel lees je hoe je het beste een vasten kan starten en wat eventuele bijwerkingen kunnen zijn.

De oorspronkelijke bron en engelstalige versie van dit artikel vind je op Healthline.

Over de schrijver
Ik ben initiatiefnemer van Holistisch Herstel, een online platform voor iedereen die in herstel is van overbelastingsklachten. Ik werkte bijna tien jaar in het hoger onderwijs en kreeg in 2018 tijdens mijn sabbatical te maken met een burn-out en fibromyalgie. Op dat moment maakte ik een reis in m'n camper door Europa en leerde ik langzaam maar zeker de ups&downs van het herstelproces kennen. Uit deze leerweg is Holistisch Herstel ontstaan.
Reactie plaatsen